Güncel Patoloji Dergisi
2026, Cilt 10, Sayı 1
Jinekolojik Kanserlerde Prognostik ve Prediktif Biyobelirteçler
1 Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye
2 Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye
3 İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye
4 Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, Samsun, Türkiye
5 Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı, Ankara, Türkiye
6 İstanbul Medipol Üniversitesi Uluslararası Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye
DOI : 10.5146/jcpath.2026.692 Jinekolojik kanserlerde moleküler ve immünohistokimyasal biyobelirteçlerin kullanımı, tanı, prognostik değerlendirme ve tedavi planlamasında giderek daha önemli hâle gelmiştir. Patoloji Dernekleri Federasyonu Jinekopatoloji Çalışma Grubu tarafından hazırlanan bu derleme, jinekolojik malignitelerde kullanılan güncel prognostik ve prediktif biyobelirteçlere ilişkin pratik ve standardize bir yaklaşım sunmayı amaçlamaktadır. Derlemede HPV/p16, p53, mismatch repair proteinleri, östrojen ve progesteron reseptörleri, HER2/c-erbB2, PD-L1, folat reseptör alfa, POLE mutasyonları, BRCA değişiklikleri ve homolog rekombinasyon yetmezliği gibi güncel biyobelirteçler ele alınmıştır. Her biyobelirteç için uygun örnek seçimi, kullanılan immünohistokimyasal ve moleküler yöntemler, değerlendirme kriterleri, raporlama standartları ve sık karşılaşılan yorumlama güçlükleri ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. Ayrıca uygun doku tespiti, örnekleme ve preanalitik değişkenlerin test sonuçları üzerindeki etkileri vurgulanmıştır. Bunun yanında subklonal boyanma paternleri, heterojen ekspresyon, teknik artefaktlar ve immünohistokimyasal-moleküler uyumsuzluklar gibi tanısal tuzaklara dikkat çekilmiş; biyobelirteç temelli hedefe yönelik tedavi yaklaşımlarına da yer verilmiştir. Sonuç olarak bu derleme jinekopatoloji pratiğinde prognostik ve prediktif biyobelirteçler açısından doğru, anlaşılabilir ve gereksinimleri karşılayan bir patoloji raporu oluşturmak için bir yol haritası hazırlamayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler : Biyobelirteç, Jinekopatoloji, Prognoz
2 Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye
3 İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye
4 Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, Samsun, Türkiye
5 Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı, Ankara, Türkiye
6 İstanbul Medipol Üniversitesi Uluslararası Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye
DOI : 10.5146/jcpath.2026.692 Jinekolojik kanserlerde moleküler ve immünohistokimyasal biyobelirteçlerin kullanımı, tanı, prognostik değerlendirme ve tedavi planlamasında giderek daha önemli hâle gelmiştir. Patoloji Dernekleri Federasyonu Jinekopatoloji Çalışma Grubu tarafından hazırlanan bu derleme, jinekolojik malignitelerde kullanılan güncel prognostik ve prediktif biyobelirteçlere ilişkin pratik ve standardize bir yaklaşım sunmayı amaçlamaktadır. Derlemede HPV/p16, p53, mismatch repair proteinleri, östrojen ve progesteron reseptörleri, HER2/c-erbB2, PD-L1, folat reseptör alfa, POLE mutasyonları, BRCA değişiklikleri ve homolog rekombinasyon yetmezliği gibi güncel biyobelirteçler ele alınmıştır. Her biyobelirteç için uygun örnek seçimi, kullanılan immünohistokimyasal ve moleküler yöntemler, değerlendirme kriterleri, raporlama standartları ve sık karşılaşılan yorumlama güçlükleri ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. Ayrıca uygun doku tespiti, örnekleme ve preanalitik değişkenlerin test sonuçları üzerindeki etkileri vurgulanmıştır. Bunun yanında subklonal boyanma paternleri, heterojen ekspresyon, teknik artefaktlar ve immünohistokimyasal-moleküler uyumsuzluklar gibi tanısal tuzaklara dikkat çekilmiş; biyobelirteç temelli hedefe yönelik tedavi yaklaşımlarına da yer verilmiştir. Sonuç olarak bu derleme jinekopatoloji pratiğinde prognostik ve prediktif biyobelirteçler açısından doğru, anlaşılabilir ve gereksinimleri karşılayan bir patoloji raporu oluşturmak için bir yol haritası hazırlamayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler : Biyobelirteç, Jinekopatoloji, Prognoz